Bibliotheek met lesmateriaal voor het secundair onderwijs

Bibliotheek met lesmateriaal voor het secundair onderwijs 2019-05-09T14:21:57+00:00

ESERO Belgium: het leerproces in het secundair onderwijs concreet maken, dankzij de ruimte.

Bent u op zoek naar lesmateriaal om de leerlingen een actieve rol in de klas te geven en om op een doeltreffende, concrete en motiverende manier de inhoud van uw lesprogramma over te brengen? ESERO stelt heel wat lesmateriaal ter beschikking in de online bibliotheek (zie hieronder). Ons lesmateriaal is geordend per vak (fysica, chemie, biologie, technologie) en kan op ieder moment geraadpleegd worden.

Ruimtevaart

Bijzonder leven

Voor zover wij weten is de aarde de enige planeet waarop leven is. Wat is er zo bijzonder aan het leven op aarde? Zou er ander leven in de ruimte zijn? Hoe ziet dat er dan uit? Kun je jouw buitenaards leven tekenen? Waarom ziet jouw alien er zo uit? Probeer dat eens uit te leggen.

Op reis naar de ruimte

Als je op reis gaat neem je een koffer mee. Hierin stop je alle spullen die je denkt nodig te hebben. Maar als je naar de ruimte gaat, wat neem je dan mee? Flip de Beer gaat op reis naar de ruimte. Wat zit er allemaal in zijn koffertje? Wat mag hij zeker niet vergeten mee te nemen?

Exoplaneten

Vanaf de aarde zien we met telescopen vele miljoenen sterren. Maar we kunnen maar acht planeten zien. Toch zijn er nog veel meer planeten die niet direct zichtbaar zijn. Hoe weten we dan dat ze er zijn? In deze les maken de leerlingen kennis met twee methodes om exoplaneten te ontdekken.

Download het document (ESERO NL)

Magnetisme

Wat wordt wel en niet aangetrokken door magneten? Waardoor is de aarde magnetisch? Is het toeval dat de magnetische noordpool bijna precies hetzelfde is als de geografische zuidpool?

Met magneten en een zelfgemaakte kompas onderzoeken de leerlingen magnetisme en het aardmagnetisch veld.

Download het document (ESERO NL)

Een raket maken

Naar de ruimte reizen doe je met een raket. Aan welke eisen moet een raket voldoen? Hoe werkt raketbrandstof? En waarom gebruiken we geen vliegtuigen om naar de ruimte te reizen?

In deze les vinden leerlingen antwoord op deze vragen door zelf raketbrandstof en een raket te maken.

De Oerknal

Het heelal is ontstaan door de oerknal, vaak ook big bang genoemd. Vlak na de oerknal was alle materie in het heelal geconcentreerd in een kleine ruimte, die daarna snel begon uit te zetten. In de loop van miljarden jaren kon het huidige universum ontstaan.

Maar wat gebeurde er 13,7 miljard jaar geleden? Wat is de oerknal? En zijn er nu nog sporen te vinden van die gebeurtenis?

In deze les gaan leerlingen op zoek naar antwoorden op deze vragen.

Download het document (ESERO NL)

Aarde

Hoe meet je luchtvervuiling?

Professor Pieternel Levelt doet bij het KNMI onderzoek naar luchtvervuiling met behulp van licht. Het ozonmeetinstrument (OMI) en vanaf volgend jaar het nieuw ontwikkelde instrument TROPOMI meten vanaf een satelliet de lucht om de aarde. Door lichtmetingen wordt berekend waar er vervuilende gassen in de atmosfeer zitten.

Deze video maakt deel uit van de serie De Ruimte-experts die ESERO NL samen met NTR Schooltv maakte. In de bijbehorende animaties wordt antwoord gegeven op vragen over licht, lucht en fijnstof.

Lestip bij deze video: Download het document (ESERO NL)

Satellieten bekijken de aarde

Het weer voorspellen, navigeren en tv kijken wordt allemaal mogelijk gemaakt door satellieten. Boven ons hoofd zweven zo’n 600 werkende satellieten. Ze maken foto’s, doen metingen en geven signalen door. In deze les ontdekken de leerlingen waar satellieten voor gebruikt worden en hoe het kan dat ze niet neerstorten.

Klimaten en het weer

Op aarde heersen veel verschillende klimaten. De Duitse klimatoloog Wladimir Köppen deelde de verschillende klimaten in vijf primaire klimaatzones (A-E) in: tropisch, droog, gematigd, land- en poolklimaat. Later zijn er nog een aantal aanpassingen geweest aan de onderverdeling van deze primaire klimaatzones, maar de vijf zones zelf zijn intact gebleven. Een belangrijke toevoeging aan de indeling was die van het bergklimaat.

In deze les maken de leerlingen posters over de belangrijkste klimaten op aarde. Elk groepje presenteert hun klimaat met behulp van de poster aan de rest van de klas.

Waarom biodiversiteit ?

Alle levende wezens op aarde zijn op de één of andere manier met elkaar verbonden. Daarom is het heel belangrijk om onze natuur te beschermen. Eigenlijk zou je een ecosysteem kunnen vergelijken met een spelletje Jenga: steeds als er een soort in een ecosysteem uitsterft, verdwijnt er een blokje. Dat gaat heel lang goed, maar er komt een moment dat de hele stapel in elkaar klapt. En wie weet welke plant- of diersoort het laatste blokje is, voor een ecosysteem in elkaar zakt?

Het Wereld Natuur Fonds (WNF) wijst ons de mogelijkheden om alle verschillende soorten organismen op aarde te beschermen. We moeten zuinig zijn op onze ecosystemen en op onze biodiversiteit.

Is er leven in de ruimte?

Buitenaards leven is een dankbaar onderwerp voor films, in E.T., Star Trek, Avatar, Star Wars wemelt het van de aliens. Sommige mensen zijn er heilig van overtuigd dat buitenaardse wezens bestaan. Onder andere ESA en NASA houden zich bezig met onderzoek naar buitenaards leven. Verwachten zij E.T., Chewbacca of iets anders tegen te komen? Wat is leven eigenlijk en waar wordt er naar gezocht?
Op deze vragen zoeken de leerlingen in deze les een antwoord.

Onderzoek op Mars

Mars staat al tientallen jaren in de belangstelling van wetenschappers. Er wordt veelvuldig onderzoek gedaan naar de planeet. Satellieten en robots zoeken naar sporen van water en leven en er wordt gekeken of er misschien ooit een bemande vlucht naar Mars kan vertrekken.

Waarom wil men juist naar deze planeet? En hoe onderzoek je een planeet die je zelf niet kan bezoeken?

Technologies

Astro Pi

Altijd al een experiment in de ruimte willen doen, of een boodschap willen sturen naar het ISS? Dat kan door een computerprogramma te schrijven voor de Astro Pi, een kleine computer in het internationale ruimtestation ISS. Leerlingen kunnen deze Astro Pi’s programmeren zodat deze een tekst of een plaatje laat zien op het scherm, of metingen verricht en data terug stuurt naar de aarde.

Astro Pi en het onderwijs

Een Astro Pi is een kleine computer met een scherm, een camera en sensoren. De Astro Pi is eenvoudig te programmeren: met een half uur oefenen schrijf je al je eerste programma. Door mee te doen met Astro Pi oefenen leerlingen flink met 21e eeuwse vaardigheden. Daarnaast is dit voor leerlingen een unieke kans om direct in contact te komen met een echt ruimtestation.

Telescopen

Sommige mensen zien slecht, maar gelukkig is daar vaak wat aan te doen met een bril of lenzen. Ook een verrekijker, telescoop, vergrootglas en microscoop maken gebruik van lenzen. Een lens is een doorzichtig voorwerp met een bepaalde vorm waardoor licht een andere richting krijgt. Hierdoor kan je voorwerpen vergroten. Zo kan een telescoop gebruikt worden om naar de sterren en het heelal te kijken.

Deze les gaan de leerlingen onderzoeken hoe lenzen werken en bouwen ze zelf een telescoop.

Download het document (ESERO NL)

Met een katapult door de ruimte

De les en de video “Met een katapult door de ruimte” dagen leerlingen uit zelf een object te lanceren en te zorgen dat deze met precies de juiste snelheid op de plaats van bestemming komt. NTR-clipphanger “Hoe reis je door de ruimte?” geeft daar achtergrondinformatie bij.

De verzonken tralie

In de atmosfeer rond de aarde zitten niet alleen broeikasgassen, maar ook licht. Dat licht kan ons bijvoorbeeld vertellen hoeveel methaan er in de lucht zit. SRON-wetenschapper Ruud Hoogeveen geeft uitleg over de ‘verzonken tralie’, een onderdeel van satellietinstrument Tropomi dat licht in de atmosfeer meet, en daarmee de aanwezigheid van bepaalde gassen kan berekenen.

Deze video maakt deel uit van de serie De Ruimte-experts die ESERO NL samen met NTR Schooltv maakte. In de bijbehorende animaties wordt op een luchtige manier een antwoord gegeven op de vraag hoe het komt dat wij kleuren kunnen zien en op de vraag of satelleiten door wolken kunnen kijken.

Sterrenbeelden in 3D

Vanaf de aarde lijken sommige sterren een figuur voor te stellen. Dit noemen we een sterrenbeeld. Een bekend voorbeeld is Orion. Vanaf de aarde lijkt het alsof de sterren dichtbij elkaar staan. Maar is dat wel zo? Tijdens deze les bekijken en maken de leerlingen verschillende aanzichten van Orion en ontdekken ze of de sterren echt zo dichtbij elkaar staan.